Muốn mặc mát trong trời nóng ẩm, bạn cần ba thứ cùng lúc: chất liệu thấm hút và thoáng như lanh, cotton dệt thưa, dáng áo rộng vừa đủ để không khí lưu thông, và màu sáng khi phải ở ngoài nắng. Nếu chỉ chọn đúng một trong ba, ví dụ vải mát nhưng dáng bó sát, bạn vẫn sẽ thấy nóng.
Chào bạn, đây là Nhà Tạo Mẫu. Mùa nóng ở Việt Nam dài, và nóng ẩm thì khác hẳn nóng khô. Tập này mình nói những điều người sống lâu năm ở miền Nam, miền Trung đã quen, có thêm lý do khoa học đằng sau.
Vì sao nóng ẩm khó chịu hơn nóng khô?
Cơ thể làm mát chủ yếu bằng mồ hôi. Mồ hôi bay hơi khỏi da sẽ mang nhiệt đi. Trời khô, mồ hôi bay hơi nhanh, ta thấy mát dù nhiệt độ cao. Trời ẩm, không khí đã đầy hơi nước, mồ hôi bay hơi chậm, đọng lại trên da, ta thấy bức bối.
Vì vậy quần áo mùa nóng ẩm có một nhiệm vụ chính: giúp mồ hôi thoát đi nhanh nhất. Vải phải hút mồ hôi khỏi da, và để hơi ẩm thoát ra ngoài, và để gió lọt vào được.
Một chiếc áo bó sát bằng vải không thấm hút làm cả ba việc đó tệ đi. Mồ hôi bị giữ lại giữa da và vải, không có gió, không bay hơi. Đó là cảm giác áo dính bết lưng mà ai cũng biết.
Hiểu điều này, bạn sẽ thấy lời khuyên mặc mát không phải chuyện thời trang, mà là chuyện giúp cơ thể làm việc của nó.
Đó cũng là lý do người xưa ở miền Nam hay mặc áo bà ba vải mỏng, rộng, tay dài thả, còn người làm ruộng chọn áo dài tay vải thô mỏng thay vì cởi trần. Lớp vải thoáng che nắng mà vẫn để gió lùa, mát hơn để da trần chịu nắng trực tiếp.
Chất liệu và kiểu dệt: thứ quyết định độ thoáng
Lanh là vải mát nhất trong khí hậu nóng ẩm. Sợi lanh dẫn nhiệt tốt, thoát ẩm nhanh, lại thường dệt thưa nên gió lọt qua. Cotton dệt thưa, mỏng như vải thô mỏng, vải sợi xốp cũng mát.
Nhưng cùng là cotton, vải dệt dày chặt như vải bò, vải kaki dày lại khá nóng. Kiểu dệt quan trọng ngang loại sợi. Đưa vải lên chỗ sáng, thấy ánh sáng lọt qua đều là dấu hiệu thoáng.
Lụa và viscose mặc mát, rủ, nhưng thấm mồ hôi dễ để lại vết ướt rõ và vết ố, nên hợp với dịp không phải đổ mồ hôi nhiều.
Polyester thường nóng hơn, nhưng có những loại vải tổng hợp được dệt đặc biệt để dẫn mồ hôi ra ngoài, dùng cho đồ thể thao. Chúng hợp khi vận động mạnh, ít hợp cho cả ngày ngồi văn phòng.
Dáng áo và màu sắc
Dáng rộng vừa, có khoảng cách giữa vải và da, tạo ra một lớp không khí lưu thông. Mỗi khi bạn bước đi, vải chuyển động như một chiếc quạt nhỏ. Áo tay rộng, áo cổ mở, quần ống suông, chân váy xoè đều tận dụng điều này.
Rộng vừa không có nghĩa là thùng thình mất dáng. Một chiếc áo vừa vai, thân thả nhẹ, là đủ. Người tạo mẫu hay chọn quần ống rộng cạp cao và áo lanh sơ vin nhẹ cho khách ở miền Nam, vừa mát vừa gọn.
Về màu, màu sáng phản xạ nhiều ánh nắng hơn màu tối, nên khi đứng ngoài nắng trực tiếp, áo trắng, be, xanh nhạt nóng ít hơn áo đen. Ở trong bóng râm hoặc trong nhà, khác biệt nhỏ đi nhiều.
Một lưu ý: màu sáng mỏng có thể lộ vết mồ hôi và lộ đồ lót. Chọn vải đủ dày một chút hoặc đồ lót màu gần màu da.
Mồ hôi, vết ố và mùi
Vết ố vàng ở nách áo trắng thường là do mồ hôi kết hợp với một số loại lăn khử mùi, để lâu không giặt. Giặt áo sớm sau khi mặc, đừng để qua đêm trong giỏ, là cách phòng tốt nhất.
Áo lót mỏng thấm hút bên trong, hoặc miếng lót nách dùng một lần, giúp bảo vệ áo ngoài đắt tiền khỏi mồ hôi. Đặc biệt hữu ích với áo lụa, áo màu dễ lộ vết ướt.
Đồ tổng hợp dễ giữ mùi hơn đồ sợi tự nhiên. Phơi khô hoàn toàn ở nơi thoáng gió, tránh gấp cất khi còn ẩm.
Nếu bạn ra mồ hôi rất nhiều bất thường, kể cả khi không nóng, đó có thể là chuyện nên hỏi bác sĩ. Còn với mồ hôi thông thường, chọn đúng vải và dáng đã giải quyết được phần lớn.
Đi xe máy giữa trưa và lời cuối
Người Việt đi xe máy nhiều, và giữa trưa nắng thì vừa nóng vừa rát da. Nhiều người mặc áo chống nắng dày bên ngoài, nhưng loại không thoáng có thể làm nóng hơn. Chọn áo chống nắng vải mỏng, có lỗ thoáng, màu sáng.
Khi tới nơi, cởi lớp chống nắng ra ngay để mồ hôi được thoát. Mang theo khăn nhỏ lau mồ hôi trước khi vào phòng lạnh, tránh cảm giác lạnh đột ngột trên da ướt.
Mũ bảo hiểm cũng làm đầu nóng. Đội khăn mỏng thấm mồ hôi bên trong và giặt thường xuyên giúp dễ chịu hơn.
Mặc mát không cần đắt tiền. Một chiếc áo lanh, một chiếc quần ống rộng, một đôi dép thoáng đã là bộ đồ mát nhất có thể. Thử đổi chiếc áo bó nhất trong tủ bằng một chiếc rộng vừa trong tuần nóng tới, bạn sẽ cảm nhận được ngay.
Câu hỏi thường gặp
Mặc áo đen có thật sự nóng hơn không?
Ngoài nắng trực tiếp, áo màu tối hấp thụ nhiều ánh nắng hơn nên thường nóng hơn áo màu sáng cùng chất liệu. Trong nhà hoặc bóng râm, chất liệu và dáng áo quan trọng hơn màu.
Áo chống nắng có làm nóng hơn không?
Loại dày, kín, vải không thoáng có thể làm nóng hơn. Chọn loại mỏng, thoáng, màu sáng, và cởi ra khi không còn đứng dưới nắng.
Có nên mặc áo ba lỗ trong áo sơ mi mùa hè?
Một lớp áo lót mỏng thấm hút có thể giúp áo ngoài ít bị ố và ít dính vào da. Nên chọn loại cotton mỏng, không chọn loại dày hoặc tổng hợp bí.
Vải lanh nhăn nhiều thì có cách nào không?
Chấp nhận nếp nhăn nhẹ là một phần vẻ đẹp của lanh. Nếu muốn ít nhăn hơn, chọn vải lanh pha cotton hoặc pha một chút sợi tổng hợp, và treo lên ngay sau khi phơi.
Trẻ em mùa nóng nên mặc gì?
Cotton mỏng, mềm, rộng vừa, màu sáng, thay đồ khi ướt mồ hôi. Trẻ nhỏ khó tự nói là nóng, nên phụ huynh để ý gáy và lưng của trẻ.
