Áo dài đẹp nhờ ba điều: may vừa khít ở ngực, eo và vòng nách, chọn chất vải rủ hợp dáng người, và biết cách đi, ngồi, lên xe để tà áo bay mà không vướng. Một chi tiết hay bị quên là quần áo dài phải đủ dài để che gót khi bạn đã đi giày.
Chào bạn, đây là Nhà Tạo Mẫu. Tết, lễ, cưới hỏi, tốt nghiệp, áo dài là bộ trang phục người Việt mặc vào những ngày quan trọng nhất. Tập này mình nói từ chuyện đi may tới chuyện ngồi sau xe máy, những điều người thợ may lâu năm nào cũng dặn.
Vì sao áo dài phải may vừa hơn mọi trang phục khác?
Hầu hết quần áo cho phép một chút lỏng lẻo. Áo dài thì không. Phần thân áo ôm từ cổ tới eo, rồi tà áo mới tách ra. Chỉ cần rộng một chút ở eo, áo sẽ nhăn ngang. Chật một chút ở nách, tay giơ lên là kéo cả thân áo.
Vì vậy áo dài may đo đẹp hơn hẳn áo may sẵn. Thợ may sẽ đo nhiều điểm hơn bình thường: vòng cổ, hạ ngực, vòng ngực, hạ eo, vòng eo, vòng mông, vòng nách, bắp tay, dài tay. Mỗi người một bộ số, khó có cỡ chung vừa với ai.
Lần thử đầu tiên rất quan trọng. Bạn nên mặc đúng loại áo lót sẽ mặc khi dùng áo dài, đi đúng đôi giày định đi. Thử ngồi xuống, giơ tay, quay người. Chỗ nào kéo, chỗ nào nhăn, nói ngay với thợ.
Một mẹo của thợ là đừng may quá sát vào ngày cân nặng vừa giảm. Cơ thể dao động theo tuần, áo quá khít sẽ khó mặc vào những ngày khác. Vừa vặn mà còn thở được là chuẩn.
Chọn vải và màu theo dáng người, theo mùa
Vải lụa tơ tằm mềm, rủ, mát, nhưng dễ nhăn và kén giặt. Vải lụa nhân tạo, satin rủ đẹp, giá dễ chịu hơn. Vải voan, chiffon nhẹ, bay, hợp mùa hè và người dáng mảnh. Vải nhung, gấm dày dặn, hợp mùa đông miền Bắc và dịp trang trọng.
Người đầy đặn nên chọn vải rủ, không bóng quá, màu trầm hoặc hoạ tiết nhỏ, để áo đổ xuống theo dáng mà không bám. Người mảnh khảnh có thể chọn vải có độ đứng, hoạ tiết vừa, hoặc mặc thêm áo lót lụa bên trong để áo đầy đặn hơn.
Màu sắc theo dịp: Tết hay đỏ, vàng, hồng, xanh ngọc. Đám cưới người nhà có thể chọn màu hài hoà với màu chủ đạo của đám. Tốt nghiệp thường là trắng hoặc màu nhạt. Lễ trang nghiêm hay màu trầm.
Đừng quên quy tắc sắc ánh da ở những tập trước. Áo dài phủ từ cổ xuống, màu áo nằm sát mặt, nên chọn đúng sắc ánh làm khuôn mặt sáng lên rất rõ.
Quần áo dài, giày và độ dài tà
Quần áo dài thường may ống rộng, chất lụa hoặc satin, màu trắng hoặc cùng màu áo. Chiều dài là điểm nhiều người làm sai. Quần phải đủ dài để khi đi giày, gấu quần gần chạm đất, che kín gót. Quần ngắn để lộ mắt cá và gót giày nhìn rất hụt.
Vì vậy bạn nên chọn giày trước khi may quần, và mang giày theo khi thử. Giày cao gót vừa phải, mũi kín, cùng tông với quần hoặc màu nude là dễ phối nhất. Giày thể thao với áo dài có thể vui trong dịp thoải mái, nhưng không hợp lễ nghi.
Tà áo dài thường dài tới khoảng giữa bắp chân hoặc gần mắt cá. Người thấp nên giữ tà không quá dài để không bị lút. Người cao có thể để tà dài hơn.
Với nam, áo dài nam mặc với quần ống suông, thường đi giày da hoặc giày vải. Áo dài nam cổ đứng, tà ngắn hơn, cũng cần may vừa vai và vừa ngực.
Đi, ngồi và đi xe máy an toàn
Mặc áo dài thì bước chân nhỏ lại một chút, lưng thẳng, để tà áo đung đưa theo nhịp. Bước sải dài vội vã làm tà áo bị gió lật và quần quấn vào chân.
Khi ngồi ghế, bạn vén nhẹ tà sau ra phía sau ghế hoặc kéo lên đặt trên đùi, tà trước buông xuống. Ngồi lên tà sau sẽ làm áo nhăn và kéo căng phần eo.
Đi xe máy là chuyện an toàn chứ không chỉ chuyện đẹp. Tà áo và ống quần rộng có thể bị cuốn vào bánh xe hoặc xích xe, gây ngã rất nguy hiểm. Khi ngồi sau, gom gọn tà sau đặt lên đùi, tà trước kẹp gọn, và kiểm tra ống quần không thả xuống gần bánh. Nhiều người buộc nhẹ hai tà lại với nhau khi đi xa.
Nếu bạn tự lái, cẩn thận hơn nữa, có thể mặc áo khoác ngoài và đến nơi mới chỉnh lại. Đẹp mà không an toàn thì không đáng.
Một chút lịch sử để mặc áo dài thêm tự hào
Chiếc áo dài không ra đời trong một ngày mà biến đổi qua nhiều thế kỷ. Nhiều tài liệu lịch sử ghi nhận vào thế kỷ mười tám, chúa Nguyễn Phúc Khoát ở Đàng Trong đã định lại y phục, với kiểu áo có năm thân thường được xem là tiền thân của áo dài.
Đến những năm ba mươi của thế kỷ hai mươi, một số hoạ sĩ ở Hà Nội, trong đó thường được nhắc là hoạ sĩ Cát Tường, đã cải tiến áo dài ôm theo dáng người hơn. Từ đó áo dài tiếp tục đổi dần về cổ áo, tay áo, chất liệu cho tới dáng ngày nay.
Biết điều này để thấy áo dài chưa bao giờ đứng yên. Một chiếc áo dài cách tân cổ thuyền hay tay lửng không phản bội truyền thống, nó là một bước nữa trong câu chuyện đó.
Lần tới mặc áo dài, thử để ý cách nó buộc bạn đi chậm lại, đứng thẳng hơn. Có lẽ đó là món quà của chiếc áo, chứ không chỉ ở vẻ đẹp.
Câu hỏi thường gặp
Người mập có mặc áo dài đẹp được không?
Được. Hãy chọn vải rủ, màu trầm hoặc hoạ tiết nhỏ dọc, may vừa không quá khít, cổ áo thấp vừa. Tà áo nên rộng để không bám vào hông. Người thợ may giỏi sẽ giúp bạn chọn đường cắt hợp nhất.
Mặc áo dài nên mặc áo lót gì?
Áo lót trơn, không ren nổi, màu gần màu da hoặc cùng màu áo dài, vừa cỡ để ngực đúng vị trí. Với áo dài vải mỏng, có thể mặc thêm áo lót lụa mỏng bên trong cho kín đáo.
Áo dài lụa giặt thế nào?
Nên giặt tay nhẹ trong nước mát với xà phòng dịu, không vắt xoắn, phơi trong bóng râm, ủi ở nhiệt độ thấp khi còn hơi ẩm. Áo dài thêu, đính cườm nên đưa tiệm giặt hấp.
Áo dài cách tân có hợp đi lễ chùa không?
Áo dài cách tân kín đáo, tay dài hoặc tay lửng, màu nhã nhặn vẫn phù hợp. Nên tránh kiểu quá ngắn tà hoặc khoét sâu khi đi lễ ở nơi trang nghiêm.
Bao lâu thì cần may lại áo dài?
Khi cân nặng thay đổi đáng kể hoặc áo bị chật ở nách, ngực, eo. Nhiều thợ may có thể nới hoặc thu một chút nếu đường may còn dư, nên mang áo cũ tới hỏi trước khi may mới.
