Người tạo mẫu, hay còn gọi là stylist, là người chọn và phối trang phục để kể một câu chuyện bằng hình ảnh, cho một người, một bộ ảnh, một quảng cáo hay một sân khấu. Phần lớn thời gian của họ không ở trước ống kính mà ở khâu chuẩn bị: nghiên cứu, đi mượn đồ, chỉnh sửa, ghi chép và trả đồ đúng hẹn.
Chào bạn, đây là Nhà Tạo Mẫu. Chuyên mục cuối cùng nói về chính nghề của người đứng sau podcast này. Tập mở đầu là một ngày làm việc thật, không lung linh như ảnh hậu trường trên mạng.
Người tạo mẫu khác nhà thiết kế thế nào?
Nhà thiết kế thời trang tạo ra món đồ mới: vẽ mẫu, chọn vải, làm rập, may mẫu. Người tạo mẫu làm việc với những món đồ đã có, chọn lựa, phối hợp, chỉnh sửa để tạo ra một hình ảnh tổng thể.
Có thể ví nhà thiết kế như người viết từ mới, còn người tạo mẫu như người viết câu bằng những từ đã có. Cả hai đều sáng tạo, nhưng theo hai cách khác nhau.
Người tạo mẫu cũng khác thợ trang điểm và thợ làm tóc, dù ba người thường làm cùng nhau trên một buổi chụp. Có những người làm được cả mấy việc, nhưng ở dự án lớn, mỗi người phụ trách phần của mình.
Và người tạo mẫu khác người bán hàng tư vấn trong cửa hàng. Người tạo mẫu phục vụ câu chuyện hoặc phục vụ khách hàng, không phục vụ việc bán một món cụ thể.
Hiểu ranh giới đó giúp bạn biết mình đang muốn theo nghề gì.
Các mảng của nghề tạo mẫu
Tạo mẫu cá nhân là làm việc trực tiếp với một người: dọn tủ đồ, tư vấn phong cách, đi mua sắm cùng, chuẩn bị trang phục cho dịp quan trọng. Mảng này cần kỹ năng lắng nghe và sự tế nhị, vì làm việc với cơ thể và cảm xúc của khách.
Tạo mẫu cho chụp ảnh thương mại là chuẩn bị trang phục cho ảnh sản phẩm, ảnh bán hàng trên mạng, ảnh danh mục. Nhịp làm việc nhanh, nhiều bộ trong một ngày, cần tính chính xác.
Tạo mẫu cho quảng cáo, video âm nhạc, phim ngắn thì gắn với câu chuyện và nhân vật. Mỗi bộ đồ phải phục vụ kịch bản, hợp bối cảnh, ánh sáng, và giữ nhất quán qua nhiều cảnh quay.
Tạo mẫu biên tập cho tạp chí, trang thời trang thì sáng tạo nhất, nhiều ý tưởng nghệ thuật. Tạo mẫu cho người biểu diễn, sự kiện, sân khấu thì cần hiểu sân khấu, ánh đèn, chuyển động.
Phần lớn người làm nghề bắt đầu ở một mảng rồi dần mở rộng. Ít ai làm tốt tất cả cùng lúc.
Một ngày thật của người tạo mẫu chụp ảnh
Vài ngày trước buổi chụp là khâu nghiên cứu: đọc yêu cầu của khách hàng, làm bảng ý tưởng gồm màu sắc, phom dáng, chất liệu, gửi duyệt. Rồi đi tìm đồ: mượn từ các nhà mốt, cửa hàng, mua mới, lục kho đồ của mình, có khi đặt may.
Mỗi món mượn đều được ghi lại cẩn thận: từ đâu, tình trạng thế nào, chụp ảnh khi nhận. Đồ được hấp phẳng, sắp xếp theo từng bộ, đóng gói mang tới trường quay.
Ngày chụp, người tạo mẫu tới sớm, dựng giá đồ, chuẩn bị bộ đồ nghề. Trong buổi chụp, họ đứng cạnh máy ảnh, nhìn qua màn hình, chỉnh từng nếp áo, kẹp phía sau cho vừa, gỡ xơ vải, thay phụ kiện. Mỗi lần người mẫu đổi tư thế là một lần kiểm tra lại.
Sau buổi chụp mới là phần ít ai thấy: kiểm tra đồ, giặt hấp nếu cần, đóng gói, trả đúng nơi đúng hẹn, đối chiếu sổ ghi chép. Một món bị hỏng hay thất lạc có thể ảnh hưởng tới uy tín cả sự nghiệp.
Một ngày như vậy có thể kéo dài từ sáng sớm tới tối, với rất nhiều việc khuân vác. Nghề tạo mẫu là nghề chân tay nhiều hơn người ta tưởng.
Những tố chất nghề này cần
Con mắt thẩm mỹ là điều kiện cần: cảm màu, cảm tỉ lệ, cảm chất liệu. Nó luyện được qua việc nhìn nhiều, thử nhiều, như những nguyên tắc đã nói ở cả loạt podcast này.
Tính tổ chức quan trọng không kém. Quản lý hàng chục món đồ mượn, lịch trả, ngân sách, danh sách liên hệ, đòi hỏi sự cẩn thận gần như của người làm kho.
Khả năng giao tiếp và lắng nghe. Hiểu khách hàng muốn gì kể cả khi họ diễn đạt mơ hồ. Làm việc êm với nhiếp ảnh, đạo diễn, trang điểm, người mẫu.
Sức bền và sự bình tĩnh. Có những ngày mọi thứ sai lệch: đồ không tới, người mẫu khác số đo, trời mưa giữa buổi chụp ngoài trời. Người tạo mẫu giỏi là người xoay xở được.
Và sự tôn trọng cơ thể người khác. Mọi cơ thể đứng trước bạn đều xứng đáng được làm cho đẹp, không phán xét.
Nghề này có hợp với bạn không?
Nếu bạn yêu quần áo nhưng ghét sự lộn xộn, ghét khuân vác, ghét lịch làm việc không cố định, có thể bạn sẽ hợp với tạo mẫu cá nhân hơn chụp ảnh thương mại.
Nếu bạn thích sáng tạo, thích kể chuyện bằng hình ảnh, chịu được nhịp nhanh và áp lực, mảng quảng cáo, biên tập có thể hợp.
Thu nhập trong nghề rất khác nhau tuỳ mảng, tuỳ kinh nghiệm, tuỳ thành phố, và nhiều người làm tự do theo dự án nên thu nhập không đều. Mình không đưa con số, vì nó thay đổi nhiều và dễ gây ảo tưởng.
Cách tốt nhất để biết là thử: làm trợ lý vài buổi, tự tạo mẫu một bộ ảnh với bạn bè. Tập sau mình sẽ nói kỹ hơn về con đường học nghề.
Câu hỏi thường gặp
Làm stylist có cần bằng cấp không?
Không có bằng cấp bắt buộc. Nhiều người học từ trường thiết kế thời trang, nhiều người học qua làm trợ lý và tự học. Hồ sơ năng lực và kinh nghiệm thực tế thường được nhìn nhiều hơn bằng cấp.
Stylist có phải biết may không?
Không bắt buộc may được cả món, nhưng biết khâu tay, ghim, sửa nhanh, hiểu cấu trúc trang phục là lợi thế rất lớn trên trường quay và khi tư vấn khách.
Stylist cá nhân làm việc với khách thế nào?
Thường bắt đầu bằng buổi trò chuyện về lối sống, mong muốn, ngân sách, rồi xem tủ đồ, dọn và phối lại, cuối cùng mới đi mua bổ sung. Nhà Tạo Mẫu có một tập riêng về chủ đề này.
Nam giới có làm stylist được không?
Hoàn toàn được. Nghề tạo mẫu không phân biệt giới. Nhiều người tạo mẫu nam làm việc với cả trang phục nam lẫn nữ.
Làm stylist có phải mặc đẹp mỗi ngày không?
Không nhất thiết. Ngày làm việc ở trường quay, người tạo mẫu thường mặc đồ gọn, thoải mái, giày êm để di chuyển nhiều. Phong cách cá nhân thể hiện qua sự chỉn chu hơn là sự cầu kỳ.
