Đạo đức nghề tạo mẫu xoay quanh năm điều: tôn trọng mọi cơ thể và không bao giờ chê bai, minh bạch về tài trợ và hoa hồng, giữ bí mật của khách, ghi công đúng người đã làm, và trả đồ mượn nguyên vẹn, đúng hẹn. Trong một nghề sống chủ yếu bằng lời giới thiệu, uy tín là tài sản lớn nhất bạn có.
Chào bạn, đây là Nhà Tạo Mẫu. Đây là tập khép lại loạt sáu mươi tập của chúng ta. Mình muốn kết thúc không phải bằng một mẹo phối đồ, mà bằng cách làm nghề cho tử tế.
Tôn trọng mọi cơ thể
Người tạo mẫu làm việc trực tiếp với cơ thể người khác, và điều đó đi kèm một trách nhiệm lớn. Một câu nói vô tâm về vòng bụng, về làn da, về chiều cao có thể theo khách rất lâu sau buổi tư vấn.
Nguyên tắc là nói về quần áo, không nói về khuyết điểm cơ thể. Thay vì bảo khách bụng to nên che, hãy nói chiếc áo này rủ đẹp hơn, đường cổ này kéo dài dáng. Cùng một lời khuyên, nhưng một cách làm khách tự ti, cách kia làm khách tự tin.
Không có dáng người sai, không có màu da xấu. Đó là nền tảng của cả loạt podcast này, và cũng là nền tảng của nghề.
Trên trường quay, tôn trọng người mẫu: hỏi trước khi chạm, có chỗ thay đồ kín đáo, không bình luận về cơ thể họ với người khác, không ép họ mặc thứ họ thấy không thoải mái mà không trao đổi.
Với trẻ em khi làm tạo mẫu cho ảnh gia đình hay quảng cáo, càng phải nhẹ nhàng, có phụ huynh bên cạnh, và không bao giờ so sánh ngoại hình của trẻ.
Minh bạch về tài trợ, hoa hồng và quảng cáo
Người tạo mẫu có thể nhận đồ tài trợ, nhận hoa hồng khi giới thiệu khách mua hàng, nhận tiền để đăng bài về một sản phẩm. Những điều đó không sai, nhưng phải minh bạch.
Với khách tạo mẫu cá nhân, nếu bạn được cửa hàng trả hoa hồng khi khách mua, hãy nói rõ. Khách có quyền biết lời khuyên của bạn có bị ảnh hưởng bởi lợi ích riêng hay không. Tốt nhất, lời khuyên luôn đặt nhu cầu của khách lên trước món hàng.
Trên mạng xã hội, bài đăng có tài trợ cần ghi rõ là hợp tác hay quảng cáo. Người theo dõi tin bạn vì gu thẩm mỹ, đừng dùng niềm tin đó để bán thứ bạn không tin.
Từ chối những hợp tác mâu thuẫn với giá trị của bạn. Một người tạo mẫu khuyên mua ít, mặc lâu mà mỗi tuần quảng cáo cho thời trang nhanh sẽ khó giữ được lòng tin.
Giữ bí mật khách hàng và ghi công đúng người
Người tạo mẫu biết nhiều điều riêng tư: số đo, vết sẹo, tình trạng sức khoẻ, chuyện gia đình, ngân sách, những bất an của khách. Tất cả phải được giữ kín.
Không đăng ảnh khách cá nhân, không kể câu chuyện của khách, kể cả khi đã giấu tên, nếu chưa có sự đồng ý rõ ràng. Với khách là người có tiếng, quy tắc này càng nghiêm.
Với dự án thương mại, giữ bí mật về sản phẩm chưa ra mắt, chiến dịch chưa công bố, theo thoả thuận với khách hàng.
Ghi công đúng người: nhiếp ảnh, trang điểm, làm tóc, người mẫu, trợ lý, đơn vị cho mượn đồ. Đừng nhận công của người khác, đừng để trợ lý vô danh. Ghi công đúng là cách nghề này tự bảo vệ chính nó.
Đồ mượn, đúng hẹn và lời hứa
Đồ mượn là tài sản của người khác. Không cắt mác, không sửa vĩnh viễn, không cho người khác mặc ngoài buổi chụp, không giữ quá hẹn. Mỗi món trả về phải nguyên trạng như lúc nhận.
Có những người tạo mẫu mượn đồ để chụp rồi mặc đi dự tiệc riêng. Đó là vi phạm niềm tin, và giới nghề rất nhỏ, chuyện sẽ được biết.
Đúng hẹn với mọi người: tới trường quay đúng giờ, gửi bảng ý tưởng đúng hạn, trả lời tin nhắn trong thời gian hợp lý. Những điều nhỏ này tích tụ thành uy tín.
Khi mắc lỗi, nhận lỗi sớm và sửa. Một món đồ bị hỏng mà báo ngay và bồi thường sòng phẳng sẽ ít ảnh hưởng uy tín hơn rất nhiều so với một món bị giấu.
Làm nghề tử tế, và lời chào cuối
Nghề tạo mẫu có thể là một nghề rất nhân văn. Bạn giúp một người phụ nữ sau sinh thấy mình đẹp trở lại, một chàng trai lần đầu đi phỏng vấn thấy tự tin, một người lớn tuổi thấy mình vẫn rạng rỡ. Đó là giá trị thật của nghề.
Nghề này cũng có trách nhiệm với môi trường. Người tạo mẫu ảnh hưởng tới cách hàng nghìn người mua sắm. Khuyến khích mặc lâu, mua có chủ ý, sửa và dùng lại, là cách dùng ảnh hưởng đó cho tốt.
Và không quảng cáo cho bất kỳ thứ gì bạn không tin. Đó là lý do loạt podcast này chưa từng nêu tên một thương hiệu nào. Chúng ta nói về chất liệu, đường may, màu sắc, vì đó mới là thứ làm nên một bộ đồ đẹp.
Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng Nhà Tạo Mẫu qua sáu mươi tập, từ chuyện đọc dáng người tới chuyện làm nghề. Lần tới đứng trước tủ đồ, mong bạn nhớ rằng mặc đẹp không phải để giống ai, mà để thấy mình là chính mình, chỉ chỉn chu hơn một chút.
Câu hỏi thường gặp
Stylist nhận hoa hồng từ cửa hàng có sai không?
Không sai nếu minh bạch với khách và lời khuyên vẫn đặt nhu cầu của khách lên trước. Giấu chuyện hoa hồng mới là vấn đề đạo đức.
Có được đăng ảnh khách hàng lên mạng không?
Chỉ khi có sự đồng ý rõ ràng của khách, tốt nhất bằng văn bản hoặc tin nhắn xác nhận. Với ảnh thương mại, cần theo thoả thuận với khách hàng và nhiếp ảnh gia về quyền sử dụng.
Làm sao từ chối khách muốn phong cách mình thấy không hợp?
Giải thích lý do một cách tôn trọng, đề xuất phương án gần với mong muốn của họ nhưng hợp hơn. Nếu khách vẫn muốn, đó là lựa chọn của họ. Người tạo mẫu gợi ý, không áp đặt.
Stylist nên phản ứng thế nào khi khách tự chê bản thân?
Không đồng tình với lời chê, chuyển cuộc trò chuyện sang quần áo và những điểm khách thích ở mình. Một lời nói tích cực đúng lúc có thể thay đổi cả buổi làm việc.
Bài đăng hợp tác thời trang cần ghi chú gì?
Nên ghi rõ là bài hợp tác, tài trợ hoặc quảng cáo để người xem phân biệt với đánh giá cá nhân. Ngoài lý do đạo đức, nhiều nơi có quy định về quảng cáo, bạn nên tìm hiểu quy định hiện hành.
